Odszkodowania za słupy energetyczne i inne urządzenia przesyłowe

Wiele urządzeń energetycznych, gazowych i wodociągowych ciągle znajduje się na gruntach prywatnych właścicieli bez żadnego tytułu prawnego. Opierając się na orzecznictwie SN, można wymienić następujące roszczenia właścicieli gruntów, z którymi mogą wystąpić wobec przedsiębiorstw przesyłowych:

Roszczenie o usunięcie urządzeń w trybie art. 222 § 2 kc i pochodne roszczenie o przesunięcie

Przedmiotowe roszczenie może obejmować:

  • żądanie usunięcia urządzenia przesyłowego/ roszczenie o zmianę położenia/przesunięcie urządzenia przesyłowego
  • naprawę skutków usunięcia (przywrócenie stanu poprzedniego).

Roszczenie właściciela może być jednak oddalone, jeżeli on lub jego poprzednik prawny wyraził zgodę na realizację urządzenia przesyłowego na działce, a przedsiębiorstwo przesyłowe przedstawi dowód takiej zgody. Ponadto, jeżeli urządzenie przesyłowe było zlokalizowane na działce odpowiednio długo, przedsiębiorstwo przesyłowe może podnosić argument o nabyciu służebności poprzez zasiedzenie, co może skutecznie przeciwdziałać roszczeniu o usunięcie urządzeń. Roszczenie o usunięcie urządzenia może być także oddalone, jeżeli zlokalizowane na działce urządzenia przesyłowe nie ograniczają możliwości zrealizowania przez właściciela zmierzonej inwestycji. Teoretycznie bowiem urządzenia przesyłowe mogą być umiejscowione na tyle głęboko pod ziemią, że nie będą stanowiły przeszkody w planach właściciela. Należy mieć jednak na względzie, że przepisy szczególne mogą wytyczać tzw. strefy ochronne/bezpieczeństwa dla sieci przesyłowych (np. energetycznych, gazowych), w których bezpośrednim sąsiedztwie nie można realizować żadnych innych obiektów budowlanych. SN zauważył także, że roszczenie negatoryjne właściciela o usunięcie urządzeń przesyłowych może być w pewnych wypadkach oddalone z uwagi na nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 KC).

Urządzenia przesyłowe – roszczenia właścicieli a zarzuty przedsiębiorstw przesyłowych, Maciej Bielecki, Nieruchomości 2011, Nr 5

Roszczenie o wykup gruntu w trybie art. 231 § 2 kc albo w trybie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Zgodnie z art. 231 § 2 KC właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Roszczenie takie może być wykorzystywane przez właścicieli gruntów, na których zrealizowano urządzenia przesyłowe. Możliwość wystąpienia z takim roszczeniem została początkowo zaakceptowana przez SN w wyroku z 16.7.2004 r. (I CK 26/04; opubl. OSP Nr 3/2005, poz. 40, s. 165). W przedmiotowej sprawie SN uznał, że nawet właściciel nieruchomości, nad którą przechodzi linia wysokiego napięcia niemająca fizycznej styczności z samym gruntem, ale ograniczająca sposób korzystania i zmniejszająca wartość nieruchomości, może żądać od przedsiębiorstwa przesyłowego wykupienia gruntu.

Roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z rzeczy oparte na art. 224–225 kc i 230 kc

Aby wytoczyć powództwo o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Konieczne jest wykazanie, z jakiej części nieruchomości właściciel nieruchomości nie mógł korzystać. Pozew nie może bowiem dotyczyć zapłaty wynagrodzenia za cały obszar nieruchomości, jeżeli jedynie niewielka część nieruchomości została zajęta pod urządzenia przesyłowe. Naturalnie w pasie zajętym pod urządzenia przesyłowe trzeba też uwzględnić strefy ochronne.

Urządzenia przesyłowe – roszczenia właścicieli a zarzuty przedsiębiorstw przesyłowych, Maciej Bielecki, Nieruchomości 2011, Nr 6

W uzasadnieniu wyroku z 11.5.2005 r. (III CK 556/04, opubl: Monitor Prawniczy Nr 13/2005, s. 621) SN stwierdził, że wysokość należnego właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego rzeczy powinno się ustalać według stawek cen rynkowych (por. wyrok SN z 7.4.2000 r., IV CKN 5/00). Nie budzi też wątpliwości, że podstawą obliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości są pożytki cywilne, jakie z tej nieruchomości można było uzyskać, zawierając umowę najmu czy też dzierżawy nieruchomości będącej w takim stanie, w jakim była w okresie, za jaki żąda się wynagrodzenia (wyrok SN z 19.9.2005 r., II CK 61/05).

Roszczenie o odszkodowanie za szkody i ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości według art. 415 kc

Podstawą jest tutaj art. 415 K.c. zgodnie z którym, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, zobowiązany jest do jej naprawienia. Właściciel musi więc wykazać szkodę, winę przedsiębiorcy oraz związek przyczynowy między faktem postawienia urządzenia na jego gruncie (pod gruntem) lub korzystania z jego gruntu a szkodą. Szkoda ta może mieć różne postacie, np. utrata wartości rynkowej nieruchomości. Można ponadto wykazywać, że np. fakt, iż nad nieruchomością płynie prąd, przeszkadza właścicielowi albo też iż szkoda polega na tym, że np. pracownicy przedsiębiorstwa, serwisując urządzenie, niszczą uprawy na działce. Zwykle nie jest to jednak łatwe do wykazania, stąd zdecydowanie skuteczniejszym środkiem jest roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu.

Roszczenie o wynagrodzenie za ustanowioną odpłatną służebność albo użytkowanie

Roszczenie o wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy cywilnoprawnej

Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem

Służebność przesyłu jest prawem rzeczowym polegającym na możliwości korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych. Treścią służebności może być w szczególności uprawnienie przedsiębiorcy do utrzymywania i eksploatowania urządzeń przesyłowych na nieruchomości obciążonej oraz dostępu do nich w celu konserwacji, napraw czy remontów." Oczywiście ustanowienie służebności przesyłu może być odpłatne jak i nieodpłatne. Odpłatność może polegać na uiszczeniu opłaty jednorazowej albo też opłat okresowych. Nie ma tutaj jakiegoś wyraźnego wskazania co do tego, ile przedsiębiorstwo przesyłowe powinno płacić właścicielowi. Wysokość wynagrodzenia będzie zawsze zależeć od okoliczności konkretnego wypadku, brać trzeba pod uwagę takie czynniki, jak np. jaka jest ilość urządzeń; jaki jest ich rozmiar; jak bardzo utrudniają korzystanie z nieruchomości; w jakim miejscu się znajdują, czy np. przebiegają przez środek gruntu czy też jego granicą? Jeżeli właściciel nieruchomości, przez którą przebiega urządzenie przesyłowe, zamierza dochodzić przymusowego ustanowienia służebności przesyłu za odpłatnością, winien najpierw zwrócić się do przedsiębiorcy sieciowego o zawarcie umowy regulującej tę kwestię, a w razie odmowy może wystąpić z pozwem o przymusowe ustanowienie tej służebności.

Urządzenia przesyłowe – roszczenia właścicieli a zarzuty przedsiębiorstw przesyłowych, Maciej Bielecki, Nieruchomości 2011, Nr 6

Roszczenia oparte na art. 435 § 1 kc za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną właścicielowi (innej osobie) przez ruch przedsiębiorstwa

Inne (roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego i odszkodowawcze w trybie gospnieru, różne warianty mieszane).

Opracowano na podstawie: "Urządzenia przesyłowe – roszczenia właścicieli a zarzuty przedsiębiorstw przesyłowych" Maciej Bielecki, Nieruchomości 2011, Nr 5

Stan prawny: wrzesień 2012 r.

PRZYKŁADOWE
PUBLIKACJE PRAWNE
NASZEJ KANCELARII

Wykonanie strony www
Koszalin TwojaOferta.biz

Kancelaraia Adwokacka Koszalin
Zastrzeżenie prawne

Materiały przedstawione na stronie internetowej Kancelarii są zamieszczone jedynie w celu informacyjno-edukacyjnym. Żadna z informacji znajdujących się na tej stronie internetowej nie stanowi porady prawnej. Osoby zainteresowane uzyskaniem porady prawnej, opinii prawnej lub bardziej szczegółowych informacji dotyczących kwestii zawartych na tej stronie proszone są o skontaktowanie się bezpośrednio z Kancelarią Adwokacką adwokat Ilony Waskan. Dokładamy wszelkich starań, aby informacje zawarte na tej stronie były kompletne, prawdziwe i aktualne. Kancelaria nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne błędy lub braki w zamieszczonych materiałach, ani też za ewentualne rezultaty działań podjętych w oparciu o nie.

Ta strona używa plików cookies w celu poprawnego działania i zgodnie z polityką prywatności. Możesz zmienić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w Twojej przeglądarce. zamknij